Cel stosowania tabel krzyżowych w pracy dyplomowej

Pisanie pracy dyplomowej badawczej wiąże się z prezentacją wyników. Szczególnie użyteczna metodą analizy danych jest badanie tabel krzyżowych, tzw. tablic kontyngencyjnych. Tabele dają możliwość łącznego przedstawienia i opisania dwóch lub większej ilości zmiennych nominalnych (np. płeć, miejsce zamieszkania, preferencje) i nie będących zmiennymi nominalnymi (np. prędkość samochodu, wiek, wzrost, liczba osób w gospodarstwie domowym etc.) Z reguły przedstawia się je w formie macierzy. Każda komórka prezentuje dane ilościowe w postaci liczbowej (tj. kombinacja pozyskanych wyników badań).

Przykład tabeli krzyżowej możliwej do wykorzystania w pracy dyplomowej

Tabela 1 prezentuje tablicę kontyngencji o rozmiarze 2 ×3. Grupa badawcza stanowiła 100 osób (N= 100, 100%). Zmienna gatunek filmowy ma trzy kategorie: horror, komedia, meolodramat. Kategorie są wzajemnie rozłączne i wyczerpujące, więc wartości w kolumnach sumują się do 100%. Druga zmienna płeć posiada dwie kategorie: kobieta i mężczyzna. Również i w tym przypadku wartości sumują się do 100%.  Każda z komórek może prezentować dane w ujęciu liczbowym i/lub procentowym respondentów posiadających daną kombinację cech.

TAB. 1. Przykład tabeli krzyżowej płci i ulubionego gatunku filmowego studentów uczelni XYZ

tabela krzyżowa w pracy dyplomowej

Z danych zestawionych w tabeli korelacyjnej można odczytać, iż udział w badaniu wzięło 57 kobiet i 43 mężczyzn. Pozwalają one na pozytywne zweryfikowane następujących przykładowych założeń badawczych: „kobiety (studentki) częściej niż mężczyźni (studenci) preferują komedie”, „studenci (kobiety i mężczyźni”) wolą melodramaty od horrorów” i na negatywne zweryfikowanie następujących testowych założeń badawczych: „mężczyźni (studenci) gustują częściej niż kobiety w horrorach”, „studenci (kobiety i mężczyźni) chętniej oglądają horrory niż melodramaty”. Weryfikacji tej dokonano na podstawie statystyki opisowej, a konkretnie opisu tabelarycznego (i poniekąd również  na podstawie organoleptyki, czyli metody badawczej, która polega na sprawdzeniu właściwości badanego obiektu za pomocą zmysłów, w tym przypadku zmysłu wzorku). Opis tabelaryczny warto wzbogacić graficzną prezentacją wyników i/lub wyznaczeniem miar rozkładu. Zabieg ten umożliwi pełne podsumowanie zbioru danych i wyciągnięcie pewnych podstawowych wniosków i uogólnień na temat zbioru, tym samym weryfikowanych założeń badawczych.

Weryfikacja przyjętych w pracy dyplomowej założeń badawczych

Informacje liczbowe zaprezentowane  w tablicy umożliwiają ocenę modelu teoretycznego (założeń badawczych) i w konsekwencji wyprowadzenie (rozpisanie) wniosków (zweryfikowanie zgodności modelu teoretycznego ze stanem rzeczywistym). Zaletą tabel krzyżowych jest możliwość testowania istotności statystycznej wpływu rożnych czynników ujętych w tabeli i zależności, które miedzy nimi zachodzą. Tym samym, pozwalają one na zestawienie i sprawdzenie  założeń cząstkowych modeli szczegółowych (hipotezy robocze szczegółowe), jak również modeli ogólnych (hipotez badawczych głównych).