Plan pracy magisterskiej i dyplomowej

Dobry plan pracy magisterskiej ma strukturę leja

Konspekt (inaczej plan, docelowo spis treści) pracy dyplomowej, magisterskiej, czy inżynierskiej powinien mieć konstrukcję leja – zagadnienia ujmowane są w nim od ogółu do szczegółu. Wychodzimy od kontekstu danego zagadnienia, dalej problem wyeksponowany w temacie zawężamy.

Zagadnienia w planie pracy

Część teoretyczna

Plan pracy rozpisujemy przede wszystkim na podstawie wybranego tematu. Ten ostatni dzielimy co najmniej na dwieplan pracy magisterskiej dyplomowej części.

Przykładowy temat: Postawy społeczne wobec roli kobiety we współczesnym świecie można podzielić na następujące zagadnienia:

  • Postawy społeczne
  • Rola kobiety we współczesnym świecie

Tym dwóm zagadnieniom powinna być poświęcona część teoretyczna. Rozdziały w tym przykładzie można zatytułować:

  1. Charakterystyka i typologia postaw społecznych
  2. Społeczna, światopoglądowa i naturalna rola kobiety we współczesnym świecie

Dalej  zagadnienia w ramach poszczególnych rozdziałów konkretyzujemy, tworząc co najmniej trzy podrozdziały (w ramach jednego rozdziału). Tu z pomocą przychodzi literatura przedmiotu lub Nasz serwis.

Część empiryczna – rozdział metodologiczny

Coraz częściej prace magisterskie mają charakter teoretyczno-empiryczny. Dotyczy to również prac dyplomowych. Prace przeglądowe, bazujące wyłącznie na literaturze tematu cieszą się coraz mniejszą popularnością, ponieważ mają charakter przede wszystkim odtwórczy. Część badawcza pracy składa się z reguły z dwóch rozdziałów.

Pierwszy z nich prezentuje:

  • Przedmiot i cel badań
  • Problemy i hipotezy badawcze
  • Metody, techniki i narzędzie badawcze (instrumentarium badań)
  • Charakterystykę terenu badań i badanej grupy

Drugi rozdział w ramach części badawczej to prezentacja i analiza wyników badań własnych.

WAŻNE! Wyniki badań własnych prezentujemy zgodnie z obranymi problemami badawczymi. Te ostatnie modyfikujemy i stanowią one tytuły podrozdziałów w ramach drugiego rozdziału części badawczej.

Jeżeli nasz problem szczegółowy przyjmuje postać następującego pytania:

Jakie stereotypowe określenia kobiety kształtują jej wizerunek w opinii publicznej?,

to w spisie treści podrozdział w ramach rozdziału prezentacja i analiza danych powinien być zatytułowany na przykład:

Kobieta idealna i „stereotypowa” w opinii badanych (wersja bardziej ambitna) lub po bezpośrednim przekształceniu formy gramatycznej problemu badawczego:

Stereotypowe określenia kobiety kształtujące jej wizerunek w opinii publicznej

Weryfikacja hipotez

Przyjęte założenia badawcze należy zweryfikować, tj. udzielić odpowiedzi na problemy szczegółowe i potwierdzić lub obalić hipotezy. Miejscem na zweryfikowanie założeń badawczych jest zakończenie pracy magisterskiej lub dyplomowej, względnie podsumowanie wyników badań własnych w ramach rozdziału prezentacja i analiza wyników badań. W tym przypadku także ma zastosowanie wskazana we wstępie konstrukcja leja. Najpierw weryfikujemy hipotezy szczegółowe (co z kolei daje odpowiedź na problemy szczegółowe), a na końcu odpowiadamy na główny postulat badań, tym samym potwierdzając lub obalając hipotezę (tezę) pracy.

Efekt triangulacji danych cz. I

Analiza danych w pracy dyplomowej  – triangulacja danych

Istotą strategii triangulacji danych jest analizowanie  w pracy dyplomowej informacji pochodzących z wie­lu źródeł. Genezy pojęcia należy doszukiwać się w starożytnej nawigacji oraz geodezji. Wówczas triangulacja oznaczała rodzaj pomiarów, które wykonywano celem określenia względnego położenia wy­branych punktów w przestrzeni. Uogólniając, pomiar ten polega na lokaliza­cji danego punktu na podstawie dwóch in­nych punktów, leżących w określonej odle­głości od siebie. Punkty tworzą trójkąt, a po­miar kątów i jednego z boków tego trójkąta jest wykorzystywany do określenia położe­nia danego punktu.

Systematyka triangulacji

Można mówić o triangulacji:

  • danych (porównywanie badań prowadzonych w różnych grupach, w odmiennym horyzoncie czasowym i w różnych miejscach),
  • badaczy (badania prowadzone są przez wielu badaczy),
  • teorii (wykorzystywa­nie różnych koncepcji teoretycznych do wytłumaczenia badanego zjawiska/problemu),
  • metodologii (jednoczesne stosowanie metod badawczych ilościowych i jakościowych).

Triangulacja współcześnie, pisanie pracy dyplomowej badawczej z wykorzystaniem triangulacji danych

Wykorzystanie tej metody ułatwia pisanie prace dyplomowe badawcze (wyniki badań własnych) dzięki temu narzędziupisanie prace dyplomowe empiryczne stają się wiarygodniejsze. Współcześnie, przez triangulację rozumie się strategię badawczą  i zabieg metodologiczny (nierzadko nieświadomie wykorzystywany przez dyplomantów), który w założeniu ma przyczynić się do zwiększenia rzetelności, zaufania i trafności rezultatów badania naukowego, jak również uwiarygodnić zbieranie danych dzięki uwzględnieniu więcej niż dwóch źródeł. W rezultacie poznanie naukowe staje się pełniejsze.  To samo zjawisko rozpatrywane w pracy dyplomowej jest badane przy pomocy odmiennych modeli i instrumentów pomiarowych. Fundamentem tak definiowanej triangulacji jest przekonanie, że zastosowanie więcej niż dwóch źródeł empirycznych umożliwia trafnie ująć specyficzny aspekt badanego zjawiska, przy czym każdy z nich wnosi do badania swego rodzaju obciążenie (może generować błąd pomiarowy, z którym badacz powinien się liczyć).

Definicje triangulacji danych

W ujęciu Flicka triangulacja to z jednej strony „(…) naiwno-pragmatyczne łączenie metod” i „krytyczny proces ich selekcjonowania oraz ciągłego sprawdzania podejmowanych decyzji metodologicznych”.  Cohen i Manion zdefiniowali triangulację jako starania ukierunkowane na precyzyjniejsze wyjaśnienie wielowymiarowości ludzkiego zachowania poprzez badanie go z różnych punktów widzenia. O’Donoghue i Punch akcentują kwestię prawidłowości i tendencji, których pozyskanie jest możliwe na drodze zastosowania tej strategii metodologicznej. Altrichter wskazuje, że triangulacja umożliwia wyczerpującą i drobiazgową analizę zjawiska analizowanego na przykład w pracy dyplomowej. Thurmond wśród korzyści z zastosowania triangulacji danych wymienia m.in. „zwiększenie zaufania do otrzymanych wyników, tworzenie nowych sposobów wyjaśniania zjawiska, odkrywanie danych unikatowych, możliwość integrowania teorii czy lepsze rozumienie tego, co się badan”. Sprzężenia zwrotne zachodzące między zbiorami danych mogą mieć kierunek dodatni (dane wzajemnie się uzupełniają) lub ujemny (dane stoją wobec siebie w sprzeczności). W każdym przypadku, skutkiem jest pogłębione wyjaśnienie diagnozowanego zjawiska stanowiącego przedmiot dociekań badawczych w pracy dyplomowej.  Efekt triangulacji danych zaprezentowano na rysunku 1.

pisanie prace dyplomowe traingulacja danych

RYS. 1. Rezultat triangulacji danych

Meritum  triangulacji stanowi zatem branie pod uwagę zasady różnorod­ności niezależnych źródeł danych, badaczy, strategii, teorii, jak również metodologii, i przy jej praktycznym wykorzystaniu poszukiwanie właściwego uzasadnienia. Z punktu widzenia metodologii, to jednorazowa procedura, polegająca na analizowaniu wyłącznie jednego zjawiska i względem jednego  pytania badawczego. Umożliwia pomiar konkretnej cechy, ale nie ma zastosowania w badaniach, które ukierunkowane są na poznanie dynamiki jakiegoś zjawiska i jego holistyczny opis.

Celowość i rezultat zastosowania triangulacji danych

Powiązanie odmiennych podejść  w jednym badaniu umożliwia badaczowi częściowe pokonanie braku precyzji wynikającej z zastosowa­nia jednej tylko metody i przeprowadzenia badań wyłącznie przez jednego badacza. Testowanie tej samej hipote­zy przy wykorzystaniu odmiennych metod pozwala na zredukowanie ryzyka błędu będącego następstwem ograniczeń  i wad konkretnych technik badawczych, a analogia pozyskanych rezultatów pozwala uznać otrzymane dane za trafne. Innymi słowy, triangulacja jest „procedurą pozwalającą uchwycić to, co wspólne w danych pochodzących z różnych źródeł, i dzięki temu zmniejszyć bądź ograni­czyć błąd wnioskowania”.

Więcej…

  • V. Thurmond, The point of triangulation, „Journal od Nursing Scholarship” 2001, nr 33.
  • Ch. Franfort-Nachmias, D. Nachmias, Metody badawcze w naukach społecznych, Zysk, Poznań 2001.
  • E. Hornowska, A.I. Brzezińska, K. Kaliszewska-Czeremska, K. Appelet, J. Rawecka, A. Bujacz, Paradoskalny efekt triangulacji?, „Edukacja” 2012, nr 4.
  • H. Altrichter, A. Feldman, P. Posch, B. Somekh, Teachers investigate their work. An introduction to action research across the professions, Routledge, London 2006.
  • K.N. Denzin, S.Y. Lincoln, Introduction. Entering the field of qualitative research [in:] K.N. Denzin, S.Y. Lincoln (ed.), Handbook of Qualitative Research, Sage Publications, Thousand Oaks 1994.
  • K.N. Denzin, The research act in socjology, Butterworth, London 1970.
  • K.N. Denzin, Triangulation [in:] J.P. Keeves (ed.), Educational research, methodology, and measurement: an international handbook, Pergamon Press, Oxford 1988.
  • L. Bagrow, History of Cartograohy: revised and enlarged by R.A. Skelton, Harvard University Press, Cambridge 1964.
  • L. Cohen, L. Manion, Research methods in education, Toutledge, London 1986.
  • T. O’Donoghue, K. Punch, Qualitative educational research in action: doing and reflecting, Routledge, London 2003.
  • U. Flick, Jakość w badaniach jakościowych, PWN, Warszawa 2011.

Tabele krzyżowe (kontyngencji) w pracy dyplomowej

Cel stosowania tabel krzyżowych w pracy dyplomowej

Pisanie pracy dyplomowej badawczej wiąże się z prezentacją wyników. Szczególnie użyteczna metodą analizy danych jest badanie tabel krzyżowych, tzw. tablic kontyngencyjnych. Tabele dają możliwość łącznego przedstawienia i opisania dwóch lub większej ilości zmiennych nominalnych (np. płeć, miejsce zamieszkania, preferencje) i nie będących zmiennymi nominalnymi (np. prędkość samochodu, wiek, wzrost, liczba osób w gospodarstwie domowym etc.) Z reguły przedstawia się je w formie macierzy. Każda komórka prezentuje dane ilościowe w postaci liczbowej (tj. kombinacja pozyskanych wyników badań).

Przykład tabeli krzyżowej możliwej do wykorzystania w pracy dyplomowej

Tabela 1 prezentuje tablicę kontyngencji o rozmiarze 2 ×3. Grupa badawcza stanowiła 100 osób (N= 100, 100%). Zmienna gatunek filmowy ma trzy kategorie: horror, komedia, meolodramat. Kategorie są wzajemnie rozłączne i wyczerpujące, więc wartości w kolumnach sumują się do 100%. Druga zmienna płeć posiada dwie kategorie: kobieta i mężczyzna. Również i w tym przypadku wartości sumują się do 100%.  Każda z komórek może prezentować dane w ujęciu liczbowym i/lub procentowym respondentów posiadających daną kombinację cech.

TAB. 1. Przykład tabeli krzyżowej płci i ulubionego gatunku filmowego studentów uczelni XYZ

tabela krzyżowa w pracy dyplomowej

Z danych zestawionych w tabeli korelacyjnej można odczytać, iż udział w badaniu wzięło 57 kobiet i 43 mężczyzn. Pozwalają one na pozytywne zweryfikowane następujących przykładowych założeń badawczych: „kobiety (studentki) częściej niż mężczyźni (studenci) preferują komedie”, „studenci (kobiety i mężczyźni”) wolą melodramaty od horrorów” i na negatywne zweryfikowanie następujących testowych założeń badawczych: „mężczyźni (studenci) gustują częściej niż kobiety w horrorach”, „studenci (kobiety i mężczyźni) chętniej oglądają horrory niż melodramaty”. Weryfikacji tej dokonano na podstawie statystyki opisowej, a konkretnie opisu tabelarycznego (i poniekąd również  na podstawie organoleptyki, czyli metody badawczej, która polega na sprawdzeniu właściwości badanego obiektu za pomocą zmysłów, w tym przypadku zmysłu wzorku). Opis tabelaryczny warto wzbogacić graficzną prezentacją wyników i/lub wyznaczeniem miar rozkładu. Zabieg ten umożliwi pełne podsumowanie zbioru danych i wyciągnięcie pewnych podstawowych wniosków i uogólnień na temat zbioru, tym samym weryfikowanych założeń badawczych.

Weryfikacja przyjętych w pracy dyplomowej założeń badawczych

Informacje liczbowe zaprezentowane  w tablicy umożliwiają ocenę modelu teoretycznego (założeń badawczych) i w konsekwencji wyprowadzenie (rozpisanie) wniosków (zweryfikowanie zgodności modelu teoretycznego ze stanem rzeczywistym). Zaletą tabel krzyżowych jest możliwość testowania istotności statystycznej wpływu rożnych czynników ujętych w tabeli i zależności, które miedzy nimi zachodzą. Tym samym, pozwalają one na zestawienie i sprawdzenie  założeń cząstkowych modeli szczegółowych (hipotezy robocze szczegółowe), jak również modeli ogólnych (hipotez badawczych głównych).

Prace licencjackie: przypisy i elementy graficzne w tekście dyplomówki

Przypisy w pracach licencjackich

Tekst pracy dyplomowej, podobnie jak opracowanie dysertacji magisterskiej winien być opatrzony odnośnikami w postaci przypisów. Przypisy należy konstruować na bieżąco. Prace licencjackie nie posiadająca przypisów mogą budzić podejrzenia co do ich rzetelności. Jeżeli posiłkujemy się aktami prawnymi w każdym przypadku należy sprawdzić ich aktualność. Przypisy w końcowym etapie pisania pracy pozwolą nam na stworzenie zbiorczego zestawienia bibliograficznego.

Tabele, wykresy, rysunki w pracach dyplomowych

prace licencjackie i ich edytowanieRedagowanie pracy licencjackiej to nie tylko pisanie, to również rysowanie i edytowanie. Kolejnym niezbywalnym elementem każdej dyplomówki są tzw. elementy graficzne. Należy je rozumieć jako wykresy, schematy, rysunki, tabele, ryciny i fotografie. W miarę możliwości powinny być one tworzone ręcznie, a więc winny być edytowalne. Jeżeli decydujemy się na umieszczenie w tekście pracy licencjackiej elementu skanowanego, należy zadbać o jego jakość i wypoziomowanie. Tworzenie skomplikowanych rysunków, czy schematów jest czasochłonne, ale przynosi wiele korzyści. Szczególnie w przypadku prac licencjackich z dużą ilością danych statystycznych i pisanych w dłuższym okresie czasu. Aktualizacja danych nierzadko wymusza na dyplomancie, czy magistrancie zmianę elementu graficznego. Ponadto umieszczenie elementu skanowanego w tekście licencjatu utrudnia wyszukiwanie danych, np. przy zastosowaniu skrótów klawiszowych, co niewątpliwie utrudnia redagowanie tekstu i może powodować irytację.
Każdy wykres, tabelę, schemat, rycinę należy zatytułować i podać źródło jego pochodzenia. Powołując się na źródło wtórne, należy wpisać jego autora (uwzględniając przy tym wymagania edycyjne znajdujące się w formatce udostępnionej przez uczelnię lub promotora). Jeżeli chodzi o pierwotne elementy graficzne wykorzystywane w tekście pracy licencjackiej (tj. stworzone przez studenta na potrzeby pracy dyplomowej), należy wykorzystać sformułowanie: „Opracowanie własne” lub „Opracowanie własne na podstawie badań + rok”.
Tytuł tabeli najczęściej umieszcza się nad nią, natomiast rysunku lub wykresu pod nim. Każdy element graficzny powinien mieć swój numer (numeracja ciągła w obrębie całego tekstu lub zgodna z konkretnymi rozdziałami). Warto wykorzystać opcję automatycznego numerowania, która ułatwia wstawienie i aktualizację spisu konkretnych elementów graficznych umieszczonych w tekście pracy dyplomowej. Prace dyplomowe wymagają elementów graficznych. Bez wątpienia wzbogacają i ilustrują omawiane zagadnienia.  

Ujednolicenie tekstu

Przed rozpoczęciem pracy nad tekstem pracy dyplomowej zalecamy dostosowanie szablonu do wytycznych edycyjnych wymaganych na danej uczelni. Szczególną uwagę należy zwrócić na: wcięcia akapitowe, odstęp przed lub po akapitach, wyjustowanie, opcję dzielenia wyrazów, wielkość i rodzaj czcionki. Przystosowanie tekstu na początku pracy niezwykle ułatwia redakcję tekstu w późniejszym czasie. Aktywne wykorzystywanie okienka nawigacji „Style” jest szczególnie przydatne ze względu na dużą oszczędność czasu.

Cechy profesjonalnego tekstu pracy dyplomowej

Najważniejsze elementy prac dyplomowych

Pisanie pracy to z jednej strony praca wymagająca wiedzy merytorycznej, a z drugiej edycyjnej. Najczęstszymi elementami przykładowej pracy zaliczeniowej, czy dyplomowej są: temat, spis treści; tekst główny, bibliografia. Temat pracy narzuca Klient. Jeżeli nie został jeszcze wybrany, biuro może udzielić pomocy przy wyborze odpowiedniego tematu w zależności od okoliczności. Nierzadko jest tak, że wykładowca nie konkretyzuje tematu pracy, wówczas powinien on logicznie korespondować z tematyką wykładów.

Bibliografia pracy dyplomowej

Tekst główny niemal w każdym przypadku dzielimy na części, czyli: wstęp, część zasadniczą opracowania i wnioskipracy dyplomowej zasady  (wyłączając esej). Z części zasadniczej wydzielamy dodatkowe podrozdziały. Bibliografia to kolejny niezbywalny element każdej z redagowanych przez nas prac, bez względu na to, czy jest to krótka praca zaliczeniowa, semestralna, czy magisterska. Z bibliografią ściśle związana jest kwestia opisywania tekstu przypisami. To na podstawie dzieł uwzględnionych w przypisach tworzymy ostateczne zestawienie bibliograficzne zredagowanego tekstu.
Profesjonalne opracowania prac dyplomowych odznaczają się oryginalnością i bogatym zestawieniem bibliograficznym. Bogata bibliografia prac zaliczeniowych, licencjackich, czy magisterskich to zestawienie literaturowe zdywersyfikowane. Tworzona przez nas bibliografia prac dyplomowych jest różnorodna i uwzględnia (w zależności od charakteru i typu zlecenia): źródła literaturowe (polskie i zagraniczne, w tym czasopisma), akty prawne, najnowsze doniesienia z konferencji, ekspertyzy, analizy i wiele innych.

Aspekt edycyjny dyplomówki

Tekst wysokiej jakości to praca merytoryczna w której strona edytorska nie została zaniedbana. Należy pamiętać, że na ocenę prac magisterskich składa się nie tylko jej istota, ale również sposób sformatowania. Wielu wykładowców to esteci, przywiązujący szczególną uwagę do wytycznych edytorskich (tym bardziej tych, których stosowania wymagają…nawet przy krótkich tekstach zaliczeniówek).