Zakończenie pracy dyplomowej – co w nim uwzględnić?

Zakończenie pracy dyplomowej – zawartość poszczególnych akapitów

Poniżej prezentujemy ogólny schemat organizujący zakończenie pracy dyplomowej. Jest to jedno z wielu rozwiązań, które można zastosować w trakcie opracowywania zakończenia prac dyplomowej, magisterskiej, czy podyplomowej.

W pierwszej części przypominamy kontekst podjętego problemu, dalej cel pracy i wskazujemy, czy cel został osiągnięty. A jeżeli tak, to w jaki sposób (np. poprzez kwerendę literatury, realizację badań własnych, analizę wyników badań wtórych). Po przypomnieniu zakresu pracy, można przejść do weryfikacji założeń badawczych.

Kolejny ważny element to przypomnienie problemów badawczych. Po każdym z problemów należy uwzględnić wnioski z analizy literatury i badań. Na tej podstawie weryfikujemy hipotezę wcześniej przyporządkowaną konkretnemu pytaniu badawczemu jako potencjalną odpowiedź. Nie warto za wszelką cenę dążyć do potwierdzenia hipotezy. W ciężarze merytorycznym potwierdzenie i obalenia hipotezy badawczej jest tak samo ważne! Jeżeli decydujemy się na prezentację wyników badań w sensie ilościowym (np. przywołujemy konkretne wyniki procentowe), to dane takie muszą być odpowiednio skomentowane.

Zakończenie nie jest miejscem na podawanie nowych informacji. Należy również unikać w nim przypisów. Zakończenie pracy dyplomowe lub magisterskiej powinno zawierać się co najmniej na dwóch stronach.

Jak usprawnić proces pisania zakończenia?

Jeżeli każdy z rozdziałów zasadniczych elegancko podsumujemy, np. wypunktujemy najważniejsze wnioski, to w zakończeniu pracy wnioski te można powielić (oczywiście zmieniając szyk i układ zdań). Wnioski prezentowane w zakończeniu mają dotyczyć całej pracy, nie tylko części badawczej. Przypisując konkretny cel każdemu z rozdziałów, prościej wyciągnąć wnioski cząstkowe, a w konsekwencji ogólne. Rozwiązanie to pokazuje również, że student wie po co opracowuje część teoretyczną i do czego ma go ona doprowadzić.

Zakończenie ma dać pogląd na podjęty w pracy problem badawczy w  trzech czasookresach. Należy napisać, co było wiadomo na dany temat zanim Autor zainteresował się zagadnieniem, co wiadomo po przeprowadzeniu badań własnych i jakie są szanse i kierunki dalszych badań. W ten sposób można znakomicie wyeksponować wątek aplikacyjny, czyli pokazać, że wnioski mogą być użyteczne dla praktyki życia społeczno-gospodarczego. Jeżeli w trakcie pisania pracy dyplomowej Autor napotkał na jakieś trudności (np. w literaturze polskiej podjęte zagadnienie jest rzadko podejmowane), to jest to miejsce na tego rodzaju informacje.

Wstęp i zakończenie są często czytane przez recenzentów jako pierwsze. Dlatego warto dołożyć wszelkich starań, aby to „pierwsze wrażenie” było jak najlepsze i zachęcało do zapoznania się z częścią zasadnicza pracy dyplomowej, czy magisterskiej.

Wstęp do pracy dyplomowej

wstęp do pracy dyplomowej

Kiedy napisać wstęp do pracy dyplomowej?

Generalnie wstęp do pracy dyplomowej powinno pisać się na końcu, po zrealizowaniu części teoretycznej i ewentualnie badawczej. Jest on odwróceniem zakończenia. Niekiedy wymaga się dostarczenia na jedno z pierwszych seminariów planu pracy ze wstępem. We wstępie promotor prosi o sprecyzowanie celu, struktury, scharakteryzowanie zawartości poszczególnych rozdziałów, zaprezentowanie założeń badawczych. Problem w tym, że część badawczą student formułuje dopiero po zapoznaniu się z literaturą. Logika podpowiada, że żeby dany problem podjąć na gruncie badawczym, najpierw należy zapoznać się z nim w teorii. Wstęp przygotowany na początku prawie zawsze jest modyfikowany po napisaniu całej pracy.

Struktura wstępu

Wstęp do pracy dyplomowej powinien składać się z co najmniej jednej strony, najlepiej dwóch. Pierwszy akapit opisuje kontekst tematu. Wskazujemy w nim dlaczego podjęte zagadnienie jest ważne. W tym miejscu można odnieść się do własnych doświadczeń, np. zawodowych i na tym tle uzasadnić wybór tematu. W kolejnym akapicie określamy cel pracy (jeżeli został on sprecyzowany w osobnym rozdziale, powielamy treść). Opcjonalnie można zamieścić założenia badawcze: problemy, hipotezy lub tezę, scharakteryzować pokrótce wykorzystane instrumentarium badawcze. Następne akapity to charakterystyka rozdziałów i podrozdziałów, czyli zawartości pracy. Użyteczne sformułowania:

  • W rozdziale pierwszym zaprezentowano…,
  • Rozdział drugi dotyczy…,
  • Kolejny rozdział opisuje…
  • Rozdział czwarty odnosi się do problemu….

Charakteryzując zawartość rozdziałów nie przepisujemy tytułów podrozdziałów. Wskazane jest używanie synonimów i syntetyczne opisanie o czym dany rozdział traktuje.

Kolejna część wstępu powinna odnosić się do analizy krytycznej źródeł. W tym miejscu wskazujemy szczególnie użyteczne pozycje źródłowe oraz dokonujemy ich typologii. Pomocny będzie podział bibliografii na wydawnictwa ciągłe, zwarte, druki normatywne, czy strony internetowe. Jeżeli mieliśmy problem z pozyskaniem źródeł, można a nawet należy wspomnieć o tym we wstępie. Oznacza to, że dane zagadnienie nie jest wystarczająco eksploatowane w literaturze i wymaga rozwinięcia.

Wielu studentów w ostatnim akapicie dziękuje promotorowi za pomoc. Jeżeli promotor faktycznie przyczynił się do powstania pracy, a jego rola nie sprowadzała się wyłącznie do akceptowania przedkładanych rozdziałów – można ten element uwzględnić. Gdy bez pomocy promotora student nie poradziłby sobie z napisaniem pracy dyplomowej, wypada umieścić wzmiankę dotyczącą podziękowań za okazaną pomoc i wsparcie.