Zakończenie pracy dyplomowej – co w nim uwzględnić?

Zakończenie pracy dyplomowej – zawartość poszczególnych akapitów

Poniżej prezentujemy ogólny schemat organizujący zakończenie pracy dyplomowej. Jest to jedno z wielu rozwiązań, które można zastosować w trakcie opracowywania zakończenia prac dyplomowej, magisterskiej, czy podyplomowej.

W pierwszej części przypominamy kontekst podjętego problemu, dalej cel pracy i wskazujemy, czy cel został osiągnięty. A jeżeli tak, to w jaki sposób (np. poprzez kwerendę literatury, realizację badań własnych, analizę wyników badań wtórych). Po przypomnieniu zakresu pracy, można przejść do weryfikacji założeń badawczych.

Kolejny ważny element to przypomnienie problemów badawczych. Po każdym z problemów należy uwzględnić wnioski z analizy literatury i badań. Na tej podstawie weryfikujemy hipotezę wcześniej przyporządkowaną konkretnemu pytaniu badawczemu jako potencjalną odpowiedź. Nie warto za wszelką cenę dążyć do potwierdzenia hipotezy. W ciężarze merytorycznym potwierdzenie i obalenia hipotezy badawczej jest tak samo ważne! Jeżeli decydujemy się na prezentację wyników badań w sensie ilościowym (np. przywołujemy konkretne wyniki procentowe), to dane takie muszą być odpowiednio skomentowane.

Zakończenie nie jest miejscem na podawanie nowych informacji. Należy również unikać w nim przypisów. Zakończenie pracy dyplomowe lub magisterskiej powinno zawierać się co najmniej na dwóch stronach.

Jak usprawnić proces pisania zakończenia?

Jeżeli każdy z rozdziałów zasadniczych elegancko podsumujemy, np. wypunktujemy najważniejsze wnioski, to w zakończeniu pracy wnioski te można powielić (oczywiście zmieniając szyk i układ zdań). Wnioski prezentowane w zakończeniu mają dotyczyć całej pracy, nie tylko części badawczej. Przypisując konkretny cel każdemu z rozdziałów, prościej wyciągnąć wnioski cząstkowe, a w konsekwencji ogólne. Rozwiązanie to pokazuje również, że student wie po co opracowuje część teoretyczną i do czego ma go ona doprowadzić.

Zakończenie ma dać pogląd na podjęty w pracy problem badawczy w  trzech czasookresach. Należy napisać, co było wiadomo na dany temat zanim Autor zainteresował się zagadnieniem, co wiadomo po przeprowadzeniu badań własnych i jakie są szanse i kierunki dalszych badań. W ten sposób można znakomicie wyeksponować wątek aplikacyjny, czyli pokazać, że wnioski mogą być użyteczne dla praktyki życia społeczno-gospodarczego. Jeżeli w trakcie pisania pracy dyplomowej Autor napotkał na jakieś trudności (np. w literaturze polskiej podjęte zagadnienie jest rzadko podejmowane), to jest to miejsce na tego rodzaju informacje.

Wstęp i zakończenie są często czytane przez recenzentów jako pierwsze. Dlatego warto dołożyć wszelkich starań, aby to „pierwsze wrażenie” było jak najlepsze i zachęcało do zapoznania się z częścią zasadnicza pracy dyplomowej, czy magisterskiej.